Khi mạng xã hội không còn tính xã hội

Bạn đã bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, mất thời gian với Facebook? Nếu có, thì yên tâm, bạn không phải là người duy nhất cảm thấy thế. Có rất nhiều chuyện khiến con người ta chán nản với mạng xã hội này, chẳng hạn việc nhìn những người quen của mình khẩu chiến với nhau trên mạng vì một vấn đề chính trị nào đó.

Tôi kể những chuyện này không phải để khuyên bạn tắt điện thoại và “chơi với dế”, cũng không phải là sự phủ định hoàn toàn với Facebook hay Twitter. Những mạng xã hội này vẫn có những giá trị cốt lõi của nó. Thế nhưng khái niệm mạng xã hội gắn với yếu tố chia sẻ cá nhân thân mật đã không còn nữa.

 

Mạng xã hội: từ một cộng đồng cùng sở thích đến một người hàng xóm lắm chuyện

Ngày xưa, khi Facebook, Twitter, hay Instagram chưa ra đời, người ta thường tham gia và kết bạn qua các diễn đàn. Những diễn đàn này thường tập hợp những người có cùng một sở thích nào đó, cùng mê Kim Dung chẳng hạn.

Việc tham gia diễn đàn đem lại những kỷ niệm rất vui vẻ. Dù cho bạn có nhiều sở thích cùng lúc, thì tại mỗi diễn đàn, bạn thường chỉ tập trung vào một niềm đam mê nhất định. Việc kết bạn ở đây cũng rất hứng khởi khi mọi người đều có chung sở thích.

Mặc dù bạn bè trên diễn đàn thường không biết tên thật của nhau, chỉ biết nhau qua một số nickname, thế nhưng những mối quan hệ này không hề hời hợt hoặc giả dối. Khi còn nhỏ, tôi có tham gia một số diễn đàn và có những mối quan hệ rất vui. Chúng tôi thậm chí còn gặp nhau và đi chơi ngoài đời thực.

Và rồi diễn đàn bị mất dần vị trí, những trang mạng xã hội như Facebook chiếm sóng. Thoạt đầu, đây là một cộng đồng tập hợp những người có điểm chung gì đấy - chẳng hạn cùng học một trường đại học. Thế nhưng càng về sau, cộng đồng trên Facebook của bạn sẽ càng mở rộng hơn.

Facebook đã liên tục “thúc ép” bạn kết thêm nhiều bạn mới với tính năng “Những người mà bạn có thể biết”. Thế nhưng có lẽ mạng xã hội này không biết được rằng, quen biết là một chuyện, nhưng muốn kết bạn hoặc trò chuyện lại là một chuyện khác. Có những người bạn phải miễn cưỡng chấp nhận yêu cầu kết bạn, không phải vì bạn và họ có cùng sở thích, mà vì đó là người quen của bạn. Cái nút “đồng ý kết bạn” đã trở thành một loại nghĩa vụ.

“Khi mạng xã hội trở nên rộng lớn hơn, thì nội dung càng nhảm nhí hơn”

Mạch xã hội của Facebook bị đứt gãy bởi chính những thiết kế của nó. Việc bắt buộc đặt tên thật và dùng ảnh đại diện thật khiến những yêu cầu kết bạn bị biến thành nghĩa vụ! Bạn chẳng thể ngó lơ lời mời kết bạn từ cô bạn thời cấp ba, mặc dù cả hai đã chẳng nói chuyện trong nhiều năm liền, đúng chứ?

Ngày xưa, khi chưa có nhiều trang mạng xã hội, việc bỏ quên mất một vài người họ hàng xa hoặc một vài người bạn “không thân” lắm được xem là chuyện bình thường. Thế nhưng hiện nay với khả năng liên lạc và kết nối qua mạng xã hội, thì điều này lại dường như khó có thể chấp nhận được.

 

Khi mạng xã hội trở nên quá to và rác rưởi

Một trong những điểm mấu chốt của mạng xã hội là tính năng chia sẻ. Bạn có thể viết một tin nhắn, chia sẻ một bức hình, kể một câu chuyện và chia sẻ nó với bạn bè, với những người theo dõi.

Thế nhưng chia sẻ không có nghĩa là muốn tất cả mọi người đều thấy được nó.

Đa số các công ty phát triển mạng xã hội đều có được nguồn lợi lớn từ việc quảng cáo. Đối tượng bị ép xem quảng cáo không ai khác chính là người dùng. Người dùng càng xem nhiều, công ty càng có lợi.

Khi ấy, cách tốt nhất để khiến bạn xem nhiều quảng cáo chính là kéo dài thời gian bạn dùng mạng xã hội. Theo đó, các nhà phát triển sẽ tìm mọi cách để nâng cao số lần sử dụng ứng dụng, hoặc kéo dài thời gian sử dụng trong một lần của bạn.

Với mục tiêu này, năm 2018 trở thành một năm của những trò lừa rẻ tiền và những thiết kế “tinh quái”. Để khiến bạn dành nhiều thời gian cho mạng xã hội hơn, những ứng dụng mạng xã hội sẽ liên tục gửi các thông báo đẩy với những thông tin bị bỏ lửng.

Bước đi này không chỉ để bạn tò mò, truy cập và sử dụng ứng dụng. Các trang mạng xã hội còn muốn hướng bạn đến những phần khác của dịch vụ. Việc liên tục cập nhật tin tức mới sẽ khiến bạn cảm thấy hứng thú khi sử dụng mạng xã hội. Bạn càng sử dụng nhiều, nhà phát triển càng được lợi!

Có thể bạn nghĩ những “chiêu trò” này không có tác động gì quá lớn. Thế nhưng theo những thống kê gần đây, thời gian trung bình một ngày những người trưởng thành ở Mỹ sử dụng mạng xã hội đã lên đến 6 giờ đồng hồ.

Những nội dung xuất hiện trên các tài khoản mạng xã hội của bạn được gợi ý thông qua các thuật toán. Và bạn biết điều gì xảy ra không? Những nội dung nhảm nhí nhất luôn xuất hiện ở top!

Tôi không đề cập đến những tin giả hoặc việc YouTube dạo này luôn viết hoa tất cả ký tự trong tiêu đề để hấp dẫn người đọc. Thế nhưng việc sử dụng các thủ thuật để đánh lừa các thuật toán nhằm đưa nội dung đến người dùng thì cần phải bàn. Sự việc Logan Paul quay phim và cười cợt những nạn nhân tự tử ở Nhật Bản rồi đăng lên YouTube để lôi kéo sự chú ý là một ví dụ.

Những thông tin trên đây để chứng minh rằng khi mạng xã hội càng mở rộng, thì nội dung của nó sẽ càng nhảm nhí và vô bổ hơn.

 

Xây dựng một cộng đồng mang tính “cá nhân” hơn

Nếu bạn đã mệt mỏi với những cộng đồng xã hội lớn như Facebook, thì hãy tự tạo ra một “ngôi nhà mạng” của riêng mình và những người thân thiết. Bạn hoàn toàn có thể tạo ra các nhóm nhỏ những người có cùng sở thích, cùng suy nghĩ để cùng trò chuyện với nhau bằng một số mạng xã hội khác.

Khi ấy, những mạng xã hội chưa phát triển lắm lại được nhắm đến đầu tiên. Bởi vì chúng sẽ giúp bạn có những mối quan hệ khăng khít hơn, đồng thời chúng cũng có những tính năng hữu dụng để bạn trò chuyện với bạn bè và những người thân quen.

Nếu bạn có một câu chuyện muốn chia sẻ với mọi người, thì hãy tạo một blog thay vì phát tán nó trên các trang mạng xã hội - nơi mà ai ai cũng có thể đọc được

Nếu bạn muốn chia sẻ hình ảnh kỳ nghỉ của mình, thì hãy chia sẻ trực tiếp qua tin nhắn với bạn bè thân quen, thay vì đăng trực tiếp lên Instagram.

Và nếu bạn muốn bàn luận về vấn đề chính trị hay cuộc sống thường ngày, thì nên nói với người xung quanh, thay vì một người bạn nào đó trên Facebook.

Hãy đặt điện thoại xuống và bắt đầu một cuộc trò chuyện trực tiếp với ai đó. Có thể bạn sẽ vui vẻ trò chuyện hàng tiếng đồng hồ và không hề chú ý đến những thông báo liên tục từ các ứng dụng mạng xã hội.

Tại sao không thử nhỉ?

Hải Vy (Theo Techcrunch)

NB Trung